1942-ci ilin əvvəllərində II Dünya Müharibəsi qızğın mərhələdə idi və Sovet İttifaqı Almaniyanın Şərq cəbhəsində irəliləməsi qarşısında ciddi təhlükə ilə üz-üzə qalırdı. Almaniya Silahlı Qüvvələri Sovet ərazilərini işğal etməyə davam edir, əsas məqsəd kimi strateji əhəmiyyətli şəhərlərdən biri olan Stalingradı seçmişdi. Bu şəhər Volqa çayı sahilində yerləşir və sənaye mərkəzi olmaqla yanaşı, nəqliyyat yollarının kəsişdiyi vacib strateji nöqtə hesab olunurdu. Sovet rəhbərliyi üçün Stalingradın qorunması həm iqtisadi, həm də hərbi baxımdan həyati əhəmiyyət daşıyırdı.
1942-ci ilin yanvar ayında Sovet ordusu Stalingrad uğrunda qarşıdakı əməliyyatlara hazırlığa başlayaraq şəhərin müdafiəsini möhkəmləndirmək üçün ciddi tədbirlər görməyə başladı. Şəhər və ətraf ərazilərdə müdafiə xəttləri yaradıldı, mövqelər qazıldı, istehkamlar quruldu və mühəndis işləri intensivləşdirildi. Şəhər daxilində strateji obyektlərin, sənaye müəssisələrinin və kommunikasiya xətlərinin müdafiəsi təmin edildi. Sovet komandanlığı əhalinin və işçi qüvvəsinin müdafiə işlərinə cəlb olunmasını təşkil etdi və həmçinin ehtiyat qüvvələrin və silah-sursatın bölgəyə yerləşdirilməsini həyata keçirdi.
Sovet ordusunun hazırlıqları yalnız müdafiə xarakteri daşımırdı, həmçinin qarşıdakı döyüş əməliyyatlarının planlaşdırılması da aparılırdı. Hərbi birliklər təlimlər keçirdi, topçu atəşləri, tank manevrləri və piyadaların döyüş hazırlığı üzrə təlimlər təşkil edildi. Şəhərin mərkəzində və ətraf rayonlarda strateji mövqelər müəyyənləşdirildi ki, Alman ordusunun hücumları qarşısında koordinasiyalı müdafiə təmin olunsun.
Bu dövrdə həm də kəşfiyyat işləri intensivləşdirildi. Hərbi kəşfiyyat birlikləri düşmənin hərəkətlərini izləyir, qarşı tərəfin qüvvələri, təchizat xətləri və hərbi strategiyası barədə məlumatlar toplayırdı. Sovet komandanlığı toplanmış məlumatlara əsasən hücum ehtimallarını analiz edir, müdafiə planlarını təkmilləşdirirdi.
Sovet ordusunun Stalingrad uğrunda hazırlığı həm də əhval-ruhiyyəni yüksək saxlamaq məqsədi daşıyırdı. Şəhərin əhalisi müdafiə işlərinə cəlb edilirdi, sənaye müəssisələrində istehsal fasiləsiz davam etdirilirdi və döyüşə hazırlıq bütün səviyyələrdə genişləndirilirdi. Bu hazırlıqlar nəticəsində Sovet qüvvələri 1942-ci ilin yayında Almaniyanın Stalingrad əməliyyatına cavab verə biləcək vəziyyətə gəldi.
Sovet ordusunun bu hazırlıqları gələcəkdə Stalingrad uğrunda baş verəcək döyüşlərin uğurunda əsas rol oynadı. Müdafiə xəttinin möhkəmləndirilməsi, strateji mövqelərin hazırlanması, hərbi və texniki ehtiyatların artırılması, əhalinin müdafiə işlərinə cəlb olunması və hərbi kəşfiyyat məlumatlarının təhlili Stalingradın qorunmasında həlledici amil oldu.
Nəticə etibarilə 1942-ci ilin yanvar ayında başlayan bu hazırlıq işləri Sovet ordusunun Stalingradı qorumağa, Alman qüvvələrinin irəliləyişini dayandırmağa və gələcək döyüşlərin şəraitini yaratmağa imkan verdi. Bu əməliyyatların düzgün planlaşdırılması və intensiv icrası II Dünya Müharibəsi zamanı Şərq cəbhəsində Sovet ordusunun gücünü və strateji qabiliyyətini ortaya qoydu.
Həsən Məmmədov
Paraqraf.com
