Donald Trampın İranla bağlı mövqeyi sərtlik, təzyiq və açıq qarşıdurma xətti üzərində qurulur. O, İranı ABŞ və müttəfiqləri üçün əsas təhlükə mənbələrindən biri kimi qiymətləndirir və Tehranın nüvə proqramına qəti şəkildə qarşı çıxır. Trampın siyasi ritorikasında İran rejimi aqressiv, qeyri-sabit və terrorçu qrupları dəstəkləyən aktor kimi təqdim olunur.
Tramp hakimiyyəti dövründə İranla münasibətlərdə əsas xətt “maksimum təzyiq” siyasəti olur. Bu siyasət çərçivəsində ABŞ İran iqtisadiyyatına ağır sanksiyalar tətbiq edir, neft ixracını məhdudlaşdırır, bank sektorunu beynəlxalq maliyyə sistemindən təcrid edir. Məqsəd İranı iqtisadi cəhətdən zəiflətmək və onu ABŞ tələblərini qəbul etməyə məcbur etməkdir.
Nüvə məsələsi Trampın İran siyasətinin mərkəzində dayanır. O, İranın nüvə silahı əldə etməsini qəbuledilməz hesab edir və bu istiqamətdə hər cür güzəşti təhlükəli sayır. Tramp administrasiyası əvvəlki nüvə sazişini zəif və İranın xeyrinə hesab edir. Onun mövqeyinə görə, yeni razılaşma İranın uranı zənginləşdirməsini tam dayandırmalı, raket proqramını məhdudlaşdırmalı və regiondakı silahlı qruplara dəstəyi aradan qaldırmalıdır.
Regional təhlükəsizlik məsələlərində Tramp İranı Yaxın Şərqdə sabitliyi pozan əsas güc kimi göstərir. İranın İraq, Suriya, Livan və Yəməndə təsir dairəsini genişləndirməsi ABŞ tərəfindən birbaşa təhdid kimi qiymətləndirilir. Bu səbəbdən Tramp İsrailin təhlükəsizliyini prioritet elan edir və İranın hərbi imkanlarının məhdudlaşdırılmasını dəstəkləyir.
İran daxilində baş verən etirazlara Tramp açıq siyasi mövqe bildirir. O, etirazçıları dəstəklədiyini bəyan edir və İran rəhbərliyini xalqın iradəsini boğmaqda ittiham edir. Bu açıqlamalar Tehran tərəfindən daxili işlərə müdaxilə kimi qiymətləndirilir və iki ölkə arasında gərginliyi daha da artırır.
Trampın İranla bağlı mövqeyi kompromisdən çox təzyiqə əsaslanır. Onun yanaşması dialoqdan əvvəl güc nümayişini ön plana çıxarır. Bu siyasət İranla ABŞ arasında münasibətlərin normallaşmasını çətinləşdirir və regionda gərginliyin davam etməsinə zəmin yaradır.
Həsən Məmmədov
Paraqraf.com
