Təbiət insanların həyat mənbəyidir. Hava, su, torpaq və meşələr ekoloji tarazlığın qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin son illərdə Azərbaycanda ətraf mühitin çirklənməsi ciddi problemlərdən birinə çevrilmişdir. İnsanların məsuliyyətsiz fəaliyyəti nəticəsində təbii sərvətlərə zərər dəyir, ekosistemlər pozulur və gələcək nəsillərin sağlam mühitdə yaşamaq imkanları azalır.
Əvvəlki illərdə olduğu kimi, 2025-ci ildə də Azərbaycanda ətraf mühitin qorunması dövlət səviyyəsində diqqət mərkəzində olmuşdur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ölkədə ətraf mühitin vəziyyəti, meşəçilik, balıqçılıq və ovçuluq sahələri üzrə göstəricilər mütəmadi olaraq izlənilir və statistik məcmuələrdə dərc edilir.
Təbiətin çirklənməsinin əsas səbəblərindən biri məişət tullantılarıdır. Plastik qabların, polietilen torbaların və digər tullantıların insanlar tərəfindən düzgün şəkildə utilizasiya edilməməsi torpağın və su hövzələrinin çirklənməsinə gətirib çıxarır. Xüsusilə çayların, göllərin və dəniz sahillərinin zibillənməsi canlı aləmə mənfi təsir göstərir.
Digər mühüm problem atmosferin çirklənməsidir. Nəqliyyat vasitələrinin sayının artması, sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti və yanacaqdan istifadə nəticəsində havaya zərərli qazlar buraxılır. Bu, insanların sağlamlığına, iqlimə və biomüxtəlifliyə mənfi təsir göstərir. Böyük şəhərlərdə, xüsusilə Bakı və ətraf ərazilərdə hava çirkliliyi daha çox hiss olunur.
Meşələrin məhv edilməsi və yaşıllıq sahələrinin azalması da ekoloji problemləri dərinləşdirir. Ağacların kəsilməsi torpaq eroziyasını sürətləndirir, heyvanların yaşayış mühitini məhdudlaşdırır və havanın keyfiyyətini aşağı salır. Buna görə də ağacəkmə kampaniyalarının genişləndirilməsi və mövcud yaşıllıqların qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Su ehtiyatlarının qorunması da vacib məsələlərdən biridir. Məişət və sənaye tullantılarının su hövzələrinə axıdılması çayların və göllərin çirklənməsinə səbəb olur. Nəticədə həm su canlılarına zərər dəyir, həm də insanların istifadə etdiyi suyun keyfiyyəti aşağı düşür. Bu səbəbdən su ehtiyatlarının qorunması və tullantıların düzgün idarə olunması istiqamətində tədbirlərin gücləndirilməsi vacibdir.
Sevindirici haldır ki, 2025-ci ildə Azərbaycanda bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi diqqət yetirilmiş, ətraf mühitin qorunmasına yönələn layihələr həyata keçirilmişdir. Bu istiqamətdə günəş və külək enerjisindən istifadənin artırılması ətraf mühitə mənfi təsirlərin azaldılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Beləliklə, təbiətin qorunması hər bir vətəndaşın borcudur. İnsanlar yaşadıqları ərazilərdə ətraf mühitə daha məsuliyyətlə yanaşmalı, tullantıları düzgün idarə etməli, suya və enerjiyə qənaət etməli, yaşıllıqların qorunmasına dəstək göstərməlidirlər. Yalnız bu halda Azərbaycanda sağlam və təmiz ekoloji mühitin formalaşdırılması mümkün olacaq.
İsrafil İsmayılov
Təbiət və Cəmiyyət İctimai Birliyinin sədri
![]()

