21 Noy 2026, Şb

Qarabağda mədəni irsin qorunması dövlət siyasəti ilə vətəndaş cəmiyyətinin ortaq məsuliyyətidir

PAYLAŞIN:

İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Turanə Orucova bildirib ki, Qarabağda tarixi-mədəni irsin qorunması və bərpası dövlətin mədəniyyət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmaqla yanaşı, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının da fəal iştirakını tələb edən strateji əhəmiyyətli sahədir.

Qarabağda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq prosesində tarixi abidələrin, dini-memarlıq nümunələrinin, muzeylərin və digər mədəni irs obyektlərinin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ermənistanın uzunmüddətli işğalı dövründə dağıntılara və vandalizmə məruz qalmış mədəni irs nümunələrinin yenidən həyata qaytarılması yalnız memarlıq abidələrinin fiziki bərpası deyil, həm də xalqımızın tarixi yaddaşının və milli-mədəni varisliyinin qorunması deməkdir.

Hesab edirəm ki, bu prosesdə Mədəniyyət Nazirliyinin həyata keçirdiyi siyasət, müvafiq dövlət qurumlarının fəaliyyəti və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının təşəbbüsləri bir-birini tamamlamalıdır. Çünki mədəni irsin qorunması yalnız bir qurumun və ya bir fəaliyyət istiqamətinin çərçivəsində həll edilə biləcək məsələ deyil. Burada dövlət siyasəti, elmi yanaşma, ictimai iştirakçılıq və mədəni maarifləndirmə vahid məqsədə xidmət etməlidir.

Xüsusilə qeyd etmək istərdim ki, Mədəniyyət Nazirliyi ilə qeyri-hökumət təşkilatları arasında institusional əməkdaşlığın genişləndirilməsi Qarabağda mədəni irsin təbliği və qorunması baxımından yeni imkanlar yarada bilər. QHT-lər bu sahədə ictimai maarifləndirmə, tədqiqatların təşviqi, tarixi faktların təbliği, mədəni tədbirlərin təşkili və gənclərin prosesə cəlb edilməsi istiqamətində mühüm tərəfdaş kimi çıxış edə bilərlər.

Tarixi abidələrin bərpasına münasibətdə elmi və peşəkar yanaşma xüsusi önəm daşıyır. Hər bir abidənin tarixi autentikliyinin qorunması, memarlıq xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması, arxiv materiallarının araşdırılması və müvafiq beynəlxalq konservasiya prinsiplərinin tətbiqi vacibdir. Bərpa işləri yalnız tikilinin əvvəlki görünüşünün qaytarılması ilə məhdudlaşmamalı, onun tarixi və mədəni əhəmiyyəti də gələcək nəsillərə çatdırılmalıdır.

Bu baxımdan, Mədəniyyət Nazirliyinin müvafiq elmi və mədəniyyət müəssisələri, ali təhsil ocaqları, mütəxəssislər və vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə əməkdaşlığının gücləndirilməsi məqsədəuyğun olardı. Birgə elmi konfransların, ictimai müzakirələrin, maarifləndirici proqramların və mədəni layihələrin həyata keçirilməsi Qarabağın tarixi-mədəni irsinin daha geniş auditoriyaya təqdim olunmasına xidmət edə bilər.

Digər mühüm məsələ işğal dövründə mədəni irsimizə vurulmuş zərərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasıdır. Bu istiqamətdə sənədləşdirilmiş faktların, elmi araşdırmaların, foto və arxiv materiallarının sistemləşdirilməsi, müxtəlif dillərdə nəşrlərin hazırlanması və beynəlxalq mədəni platformalarda təqdimatların təşkili vacibdir. Mədəni diplomatiya imkanlarından istifadə etməklə Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması daha da genişləndirilməlidir.

Mən vətəndaş cəmiyyəti institutlarının Qarabağda mədəni dirçəliş prosesində yalnız tədbir təşkilatçıları kimi deyil, həm də ictimai təşəbbüslərin formalaşdırılmasında, mədəni siyasətin təbliğində və ictimai iştirakçılığın genişləndirilməsində fəal tərəfdaş kimi çıxış etməsini vacib hesab edirəm.

İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin fəaliyyət istiqamətləri də Azərbaycan incəsənətinin inkişafı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və mədəniyyətimizin təbliği ilə bağlıdır. Biz hesab edirik ki, Qarabağın mədəni dirçəlişi incəsənətin bütün sahələrini əhatə etməli, musiqi, teatr, təsviri sənət, xalq yaradıcılığı və digər mədəni istiqamətlər bölgənin yenidən canlanan ictimai həyatının mühüm tərkib hissəsinə çevrilməlidir.

Xüsusilə gənclərin tarixi-mədəni irsin qorunması prosesinə cəlb edilməsi diqqət mərkəzində olmalıdır. Tarixi abidələr haqqında maarifləndirmə, mədəni irsə həsr olunmuş yaradıcılıq müsabiqələri, sərgilər, konsertlər və elmi-praktik görüşlər gənc nəslin milli-mədəni irsə bağlılığının gücləndirilməsində mühüm rol oynaya bilər.

Böyük Qayıdış prosesinin uğurlu davamı üçün infrastrukturun bərpası ilə yanaşı, bölgənin mədəni həyatının, tarixi yaddaşının və mənəvi mühitinin də dirçəldilməsi vacibdir. Qarabağ yalnız yenidən qurulan yaşayış məntəqələri ilə deyil, həm də bərpa edilən tarixi abidələri, canlanan mədəni mühiti, inkişaf edən incəsənəti və zəngin yaradıcılıq ənənələri ilə tanınmalıdır.

Mənim qənaətimə görə, Qarabağda mədəni irsin qorunması və bərpası dövlətin mədəniyyət siyasəti ilə vətəndaş cəmiyyətinin məsuliyyətli iştirakının vəhdətində daha geniş nəticələr verə bilər. Mədəniyyət Nazirliyi ilə QHT sektoru arasında davamlı əməkdaşlıq, ortaq təşəbbüslər və institusional tərəfdaşlıq bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Mədəni irsi qorumaq keçmişi yaşatmaq, onu gələcək nəsillərə ötürmək isə milli məsuliyyətdir. Qarabağın mədəni dirçəlişi də məhz bu məsuliyyətin dövlət, cəmiyyət və gələcək nəsillər qarşısında birgə dərk edilməsindən başlayır.

Turanə Orucova
İncəsənətin Tərəqqisinə Dəstək İctimai Birliyinin sədri

Loading