Tənqid — bəzən bir cümlədən ibarətdir, amma saatlarla, bəzən də illərlə içimizdə qalır. Hər birimiz həyatımızın hansısa mərhələsində tənqidlə qarşılaşırıq: ailədən, dostlardan, müəllimdən, iş yoldaşından, hətta tanımadığımız insanlardan. Amma vacib olan odur ki, tənqidin bizi sındırmasına yox, formalaşdırmasına imkan verək.
Çox vaxt tənqidi eşidəndə dərhal incimirikmi? Halbuki tənqid bəzən görmədiyimiz səhvləri bizə göstərən bir ayna kimidir. Hər güzgü xoş görünməyə bilər, amma o, həqiqəti göstərir. Ədalətli tənqid bizi daha müdrik, daha diqqətli və daha yetkin edir.
Tənqidə açıq olmaq, insanın özünü tanıması və inkişaf etməsi deməkdir. Qorxmaq yerinə, dinləmək, düşünmək və faydalanmaq lazımdır.
Əlbəttə, bəzən tənqid qısqanclıqdan, bəzən yanlış anlaşılmadan doğur. Belə hallarda tənqidi deyil, niyyəti görmək gərəkdir. Əgər məqsəd sındırmaqdırsa, susmaq və irəli getmək ən doğru cavabdır.
Unutmamalıyıq ki, hər kəs bizi başa düşməyə borclu deyil. Ancaq biz öz dəyərimizi qorumağa borcluyuq.
Tənqidlə başa çıxmaq üçün:
1. Sakit qal. İlk anda emosiyalarla reaksiya vermə. Duyğular sakitləşəndə düşünmək asanlaşır.
2. Dəyərləndir. Tənqiddə həqiqət varmı? Əgər varsa, onu düzəltmək üçün istifadə et.
3. Şəxsi qəbul etmə. Tənqid sənin şəxsiyyətinə yox, davranışına aid ola bilər.
4. Müsbət tərəfini gör. Hər fikir səni ya öyrədir, ya da möhkəmləndirir. Hər iki halda uduzmursan.
5. Özünə inan. Bir neçə mənfi fikir sənin dəyərini azalda bilməz.
Həyatda uğurlu olan insanlar tənqidlərdən qaçmayıblar, əksinə, onlardan pillə kimi istifadə ediblər. Tənqid sənə “daha yaxşı ol” mesajıdır. O, ruhunu incitmək üçün yox, bəzən səni silkələmək üçündür.
Tənqid həyatın səsi kimidir — bəzən sərt, bəzən yumşaq, amma həmişə öyrədicidir.
Əgər tənqidi dinləməyi, süzgəcdən keçirməyi və doğru nəticə çıxarmağı bacarsaq, hər tənqid bir təcrübəyə çevrilər.
Tənqidlə başa çıxmaq — özünü müdafiə etməyi deyil, özünü tanımağı öyrənməkdir.
M.Mehdiyeva
