Azərbaycan əhalisi vəsaitlərinin yarıdan çoxunu ərzaq məhsullarına xərcləyir. Belə ki, 2026-cı ilin yanvar–mart aylarında əhali pərakəndə ticarət şəbəkəsində 15,9 milyard manatdan çox vəsait sərf edib. Həmin məbləğin 8 milyard 774,9 milyon manatı, yəni 50,4 faizi ərzaq məhsullarının payına düşür. Bu, əhalinin gəlirlərinin yarısından çoxunun birbaşa gündəlik ərzaq ehtiyaclarına xərcləndiyini göstərir.
Əhali niyə ərzağa bu qədər pul xərcləyir?
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Eldəniz Əmirov “Paraqraf.com”a açıqlamasında bildirib ki, əhalinin ərzaq xərclərinin yüksək paya malik olması təkcə gəlir səviyyəsi ilə deyil, eyni zamanda bazarda formalaşan qiymətlərlə də sıx bağlıdır:
“Əhalinin gəlirləri ilə ərzağa xərclədiyi vəsait arasındakı əlaqə iqtisadiyyatda Engel qanunu ilə izah olunur; bu qanuna əsasən, gəlir artdıqca ərzağa ayrılan vəsaitin ümumi gəlirdəki payı (xüsusi çəkisi) azalır. Yəni yüksək gəlirli insanlar daha az yemir, sadəcə büdcələrində qida xərclərinin faizi aşağı olur. Məsələn, aylıq 500 AZN gəliri olan şəxs gəlirinin təxminən 70%-ni ərzağa sərf etdiyi halda, 5000 AZN gəliri olan şəxs bu qədər yüksək pay ayırmır, çünki əlavə gəlir daha çox qeyri-ərzaq sahələrinə yönəlir. Bu meyl ölkələr üzrə də müşahidə olunur: yüksək gəlirli ölkələrdə ərzaq xərcləri ümumi gəlirin təxminən 15–20%-ni təşkil etdiyi halda, aşağı gəlirli ölkələrdə bu göstərici 70–80%-ə çatır, Azərbaycanda isə orta hesabla 54% civarındadır”.
O qeyd edib ki, bu məsələni şərtləndirən digər mühüm amillərdən biri də ərzaq istehlakının strukturunda qiymətlərin roludur:
“Azərbaycanda istehlakçılar daha çox yeməkdən deyil, nisbətən bahalı məhsullar istehlak etməkdən dolayı yüksək xərclərlə üzləşirlər. Ölkənin idxaldan asılılığı isə ərzaq məhsullarının qiymətlərinin artmasına səbəb olur və nəticədə əhalinin büdcəsində ərzaq xərclərinin payı yüksəlir”.
Nigar Rüstəmzadə
Paraqraf.com
