Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Azərbaycan tarixinin ən böyük siyasi və ictimai xadimlərindən biridir. O, 31 yanvar 1884-cü ildə Bakının Novxanı kəndində anadan oldu. Rəsulzadə gənc yaşlarından milli azadlıq ideyalarına bağlandı, maarifçilik və siyasi fəaliyyət yolunu seçdi. Dövrünün mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitində xalqın milli şüurunun formalaşması üçün qətiyyətlə çalışdı və Azərbaycançılıq ideyasını əsas düşüncə xəttinə çevirdi.
Rəsulzadə siyasi fəaliyyətə publisistika ilə başladı. O, qəzet və jurnallarda yazılar yazaraq azadlıq, milli hüquqlar, xalqın öz taleyini müəyyən etməsi kimi mövzuları cəmiyyətə çatdırdı. Onun fikirləri xüsusilə gənclər arasında böyük maraq doğurdu. Rəsulzadə hesab edirdi ki, xalqın xilası təhsildən, milli birlikdən və müstəqil dövlətdən keçir. Bu baxış onu zamanla daha fəal siyasi mübarizəyə gətirdi.
1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması Rəsulzadənin həyatının və fəaliyyətinin zirvə nöqtəsi oldu. O, Milli Şuranın sədri kimi 28 May tarixində Azərbaycanın istiqlalını elan etdi. Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti onun ideyalarının real siyasi formaya çevrilməsi idi. Rəsulzadə bu dövləti hüquqa, parlament idarəçiliyinə, söz və vicdan azadlığına əsaslanan bir respublika kimi görürdü və bu istiqamətdə ardıcıl addımlar atdı.
Cümhuriyyətin süqutundan sonra Rəsulzadənin mübarizəsi dayanmadı. O, ömrünün böyük hissəsini mühacirətdə keçirdi, lakin Azərbaycan ideyasından bir an belə uzaqlaşmadı. Xaricdə yaşadığı illərdə kitablar yazdı, məqalələr dərc etdirdi, beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın haqq səsini müdafiə etdi. Onun “Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz” fikri xalqın azadlıq iradəsinin rəmzinə çevrildi.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə təkcə siyasətçi deyil, eyni zamanda böyük bir fikir adamı idi. O, milli kimliyin, dilin, mədəniyyətin qorunmasını dövlət müstəqilliyinin əsas şərti sayırdı. Rəsulzadənin ideyaları bu gün də aktuallığını qoruyur və Azərbaycan dövlətçiliyinin mənəvi təməlində mühüm yer tutur. Onun doğum günü hər il azadlıq, müstəqillik və milli qürur anlayışlarının yenidən xatırlandığı əlamətdar bir tarix kimi qeyd olunur.
Həsən Təbriz
Paraqraf.com
