Bəzi insanlar Yeni il gecəsini daha maraqlı və əyləncəli keçirmək üçün restoranlarda qeyd edirlər. Lakin restoranlardakı qiymətlər də onlar üçün maraq doğurur. Bəzi restoranlarda Yeni il gecəsi üçün bir nəfərlik qiymət 400 manat təşkil edir. Bəzi obyektlərdə isə bu məbləğ 150–200 manat arasında dəyişir.
Hotellər və Restoranlar Assosiasiyasının sədri, Azərbaycan Ekoturizm Assosiasiyasının İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndi “Paraqraf.com”-a açıqlamasında bildirib ki, Yeni il gecəsi cəmiyyət üçün təkcə təqvim dəyişikliyi deyil, eyni zamanda sosial ritualların, kollektiv əyləncənin və simvolik istehlakın zirvə nöqtəsidir:
“Bu kontekstdə restoranlarda bir nəfər üçün qiymətlərin 150–200 manatdan başlayaraq 400 manata qədər yüksəlməsi təsadüfi deyil və bir neçə obyektiv amilin üst-üstə düşməsi ilə izah olunur. Əvvəla, Yeni il gecəsi adi xidmət günü deyil, kompleks tədbirdir. Restoran bu gecə sadəcə qida təqdim etmir, bütöv bir ‘təcrübə paketi’ satır: canlı musiqi, aparıcı, şou proqram, xüsusi dekorasiya, tematik menyu və genişləndirilmiş servis. Bu elementlərin hər biri ayrıca xərc maddəsidir və ümumi maya dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
İkincisi, əmək və təşkilati xərclər kəskin yüksəlir. Yeni il gecəsi personalın işi əlavə ödənişlərlə müşayiət olunur, təhlükəsizlik, logistika və fasiləsiz xidmət təmin edilməlidir. Burada restoran həm maliyyə, həm də reputasiya baxımından yüksək risk daşıyır: gözləntilər böyükdür, səhvlərə isə yer yoxdur.
Üçüncüsü, məsələ tələb və təklif qanunu ilə sıx bağlıdır. Yeni il gecəsi ildə bir dəfə baş verir, lakin bu gecəni restoran mühitində keçirmək istəyənlərin sayı çoxdur. Məkanların tutumu isə kiçik templərlə artır. Nəticədə qiymət formalaşması təkcə emosional deyil, eyni zamanda klassik bazar mexanizmi ilə baş verir.
Dördüncüsü, restoran sektoru bu gecəni çox zaman ilboyu yığılan iqtisadi təzyiqlərin kompensasiyası kimi qiymətləndirir. Artan ərzaq qiymətləri, kommunal xərclər, vergi və əmək bazarındakı dəyişikliklər fonunda Yeni il gecəsi bəzi obyektlər üçün nadir gəlir imkanlarından biridir”.
Samir Dübəndi qeyd edib ki, 400 manatlıq Yeni il təklifləri lüks və geniş proqramları, 150–200 manatlıq variantlar isə daha sadə xidmət paketlərini əks etdirir:
“Burada əsas sual qiymətin ‘bahalı’ olub-olmaması deyil, təklif edilən xidmətin məzmununun istehlakçının gözləntilərinə uyğunluğudur. Bu baxımdan Yeni il gecəsi restoran qiymətləri cəmiyyətin istehlak mədəniyyətini, sosial gözləntilərini və iqtisadi reallıqlarını eyni anda əks etdirən güzgü rolunu oynayır.
Lakin Yeni il gecəsi ilə bağlı qiymət müzakirələri təkcə paytaxt restoranları ilə məhdudlaşmamalıdır. Oxşar suallar regionlarda, xüsusilə də 5 ulduzlu hotellərin Yeni il təklifləri ətrafında da yaranır. Burada qiymətlər daha yüksək görünə bilər, lakin təqdim olunan xidmət modeli və iqtisadi məntiq fərqlidir. Bu fərqi anlamaq üçün region hotellərindəki vəziyyətə ayrıca baxmaq zəruridir.
Regionlardakı 5 ulduzlu hotellərdə Yeni il gecəsi ilə bağlı qiymət siyasəti Bakı restoranlarından və şəhər hotellərindən struktur baxımından fərqlənir. Burada söhbət təkcə bir axşam yeməyindən deyil, tam istirahət paketindən gedir”.
Onun sözlərinə görə, region hotellərində Yeni il adətən 2–3 günlük paket şəklində təqdim olunur:
“Qiymətə gecələmə, Yeni il şam yeməyi, əyləncə proqramı, səhər yeməkləri, spa, hovuz, uşaq proqramları və bəzən transfer də daxil edilir. Bu səbəbdən bir nəfər üçün 300–600 manat arası məbləğ ilk baxışdan yüksək görünsə də, faktiki olaraq bir neçə xidmətin cəmini əhatə edir.
Region hotelləri mövsümi işləyir. Qış aylarında doluluq səviyyəsi adətən aşağı olur və Yeni il dövrü onlar üçün ilin ən kritik gəlir mərhələsidir. Bir çox hotel məhz bu bir neçə gün hesabına mövsümi xərclərini qismən balanslaşdırmağa, əməliyyat səviyyəsində qalmağa çalışır.
Alternativlərin məhdudluğu da qiymətə təsir edir. Böyük şəhərlərlə müqayisədə regionlarda əyləncə məkanlarının sayı azdır. Yeni ili ailəvi, təhlükəsiz və qapalı mühitdə keçirmək istəyənlər üçün 5 ulduzlu hotellər faktiki olaraq yeganə kompleks seçimə çevrilir.
Regionlardakı 5 ulduzlu hotellər üçün Yeni il gecəsi həm də imic və bazar mövqeyi məsələsidir. Bu gecə keyfiyyətsiz təşkil olunarsa, hotel bütün mövsüm üçün reputasiya itkisi ilə üzləşə bilər. Bu risk də qiymətə daxil edilir.
Regionlardakı 5 ulduzlu hotellərdə Yeni il qiymətləri nominal olaraq yüksək görünsə də, məzmun baxımından restoran modellərindən fərqlidir. Burada istehlakçı bir gecəlik masa yox, təhlükəsiz istirahət, proqramlı əyləncə və komfortlu mühit alır. Məsələ qiymətin səviyyəsində deyil, həmin qiymətin real dəyər yaradıb-yaratmamasındadır.
Yeni il gecəsi ilə bağlı qiymət müzakirələri emosional yanaşmadan daha çox rasional və məzmunlu baxış tələb edir. Restoran və hotellərdə tətbiq olunan tariflər təkcə kommersiya qərarı deyil, xidmətin həcmi, təşkilati məsuliyyət, mövsümi risklər və bazar şərtlərinin məntiqi nəticəsidir. Eyni zamanda istehlakçı üçün əsas meyar qiymətin özü deyil, həmin qiymət qarşılığında təqdim edilən dəyərin şəffaf və gözləntilərə uyğun olmasıdır. Bu balans qorunduğu halda, Yeni il gecəsi həm xidmət göstərən sektor, həm də cəmiyyət üçün müsbət sosial təcrübəyə çevrilə bilər”.
Kəmalə Vəliyeva
Paraqraf.com
