Yaxın Şərq regionunda artan geosiyasi gərginlik qlobal iqtisadi gündəliyin əsas mövzularından birinə çevrilir. Xüsusilə ABŞ, İsrail və İran arasında qarşıdurma ehtimalı bir sıra sahələrdə risklərin artmasına səbəb olur. Beynəlxalq maliyyə institutları bu vəziyyətin infrastruktur, turizm, aviasiya və daşınmaz əmlak sektoruna təsir imkanlarını diqqətlə qiymətləndirir.
Beynəlxalq reytinq agentliyi Fitch Ratings-in baş direktoru Redmond Ramsdeyl qeyd edir ki, region ölkələrində bank sektorunun daşınmaz əmlak sahəsinə yüksək dərəcədə bağlılığı bu sektoru risklərə daha həssas edir. Onun fikrincə, vəziyyət ölkələr üzrə fərqli xarakter daşıyır. Məsələn, Küveyt kimi bazarlarda təklifin məhdud olması və xarici alıcıların payının aşağı olması riskləri nisbətən azaldır. Bunun əksinə olaraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri bazarında tikinti fəallığının yüksək səviyyədə olması və xarici investorların böyük paya malik olması potensial riskləri artırır.
Regional gərginlik birbaşa və dolayı iqtisadi təsir mexanizmləri yaradır. İlk növbədə enerji bazarlarında dəyişiklik ehtimalı yaranır. Enerji qiymətlərində artım enerji ixrac edən ölkələr üçün müəyyən maliyyə üstünlükləri formalaşdırır. Bu baxımdan Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün qısa müddətdə fiskal imkanların genişlənməsi ehtimalı mövcuddur. Dövlət gəlirlərinin artması iqtisadi aktivliyi müəyyən dərəcədə dəstəkləyir və bu amil əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin kəskin zəifləməsinin qarşısını ala bilər.
Digər tərəfdən, geosiyasi qeyri-müəyyənlik maliyyə bazarlarında ehtiyatlı davranışı gücləndirir. Bank sektorunda kredit siyasətinin daha konservativ xarakter alması ipoteka kreditlərinin əlçatanlığına təsir göstərə bilər. Kredit şərtlərinin sərtləşməsi daşınmaz əmlak bazarında potensial alıcıların qərarlarını daha ehtiyatlı etməyə meyl yaradır.
Azərbaycanlı alıcıların davranışına təsir edən mühüm faktor xaricdə çalışan vətəndaşların göndərdiyi pul köçürmələridir. Yaxın Şərq ölkələrində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı mütəxəssislərin və sahibkarların gəlirləri ölkə daxilində daşınmaz əmlaka yönələn investisiyaların müəyyən hissəsini formalaşdırır. Regionda iqtisadi aktivliyin zəifləməsi bu maliyyə axınının həcminə təsir potensialı yaradır.
Bununla yanaşı, bazarda psixoloji faktor da mühüm rol oynayır. Qlobal qeyri-müəyyənlik dövrlərində investorlar və vətəndaşlar iri maliyyə qərarlarını daha diqqətlə qiymətləndirir. Bu isə daşınmaz əmlak bazarında alqı-satqı tempinin müvəqqəti azalmasına səbəb ola bilər.
Ümumilikdə, Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginlik Azərbaycan daşınmaz əmlak bazarında alıcılıq qabiliyyətinə bir neçə kanal vasitəsilə təsir potensialı yaradır. Enerji qiymətləri, bank kreditləri, miqrasiya gəlirləri və investor psixologiyası bazarın yaxın dövrdəki dinamikasını müəyyən edən əsas faktorlar kimi çıxış edir. Regionda proseslərin inkişaf istiqaməti isə bu təsirin miqyasını müəyyən edən əsas amil olaraq qalır.
Həsən
Paraqraf.com
