Tramp İranın duzlu suyu içməli suya çevirən zavodunu və içməli su anbarını vurduqlarını etiraf edib. Qeyd edək ki, bu, Cenevrə Konvensiyasına görə müharibə cinayəti sayılır.
Güney Azərbaycan mövzusu üzrə araşdırmaları ilə tanınan jurnalist, “Yaşıl Dünya” Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərli “Paraqraf.com”a bildirib ki, bütün müharibələr ətraf mühitə ciddi şəkildə ziyan vurur:
“Meşələr, əkin sahələri, otlaqlar məhv olur, su hövzələri zərərli maddələrlə çirkləndirilir. Ağır texnikanın hərəkəti, minaların və raketlərin partlaması torpağın əkinə yararlı üst qatını sıradan çıxarır. Müharibə və hərbi əməliyyatlar zamanı torpağın fiziki, kimyəvi və bioloji xüsusiyyətləri dəyişir. Ən pisi isə odur ki, bu mənfi təsirlər uzun illər boyu qalır. Raket və bombaların atılması torpaq mühitinə ciddi ziyan vurur. Müharibə və hərbi əməliyyatlar zamanı torpağın fiziki, kimyəvi və bioloji xüsusiyyətləri dəyişir, torpağın mexaniki dağıdılması baş verir. Bombalar və raketlər partlayanda torpaqda böyük çuxurlar əmələ gəlir. Bu isə torpağın üst münbit qatının dağılmasına, torpaq strukturunun pozulmasına və eroziyanın sürətlənməsinə gətirib çıxarır. Ağır texnikanın hərəkəti torpağı sıxlaşdırır və torpağın hava və su keçirmə qabiliyyətini azaldır. Müharibələr torpağın kimyəvi çirklənməsi ilə də nəticələnir. Belə ki, partlayıcı maddələr və hərbi sursatların tərkibində olan müxtəlif kimyəvi birləşmələr: qurğuşun, civə və s., həmçinin yanacaq və sürtkü yağları torpağa qarışaraq onu zəhərləyir və torpaq mikroorqanizmlərini məhv edir. Torpaqda yaşayan bakteriyalar, göbələklər və digər mikroorqanizmlər torpağın məhsuldarlığını təmin edir. Partlayışlar və kimyəvi çirklənmə nəticəsində faydalı mikroorqanizmlər məhv olur, torpağın bioloji aktivliyi azalır, torpaq məhsuldarlığı aşağı düşür”.
O qeyd edib ki, İsrail-ABŞ-İran müharibəsində su hövzələrinin və su anbarlarının hədəfə alınması pis haldır:
“İranda duzlu suyu içməli suya çevirən zavodun və içməli su anbarının vurulması pislənilməlidir. Su hövzələrinə zərər vurulması beynəlxalq konvensiyaların pozulması deməkdir. Su anbarlarının məhv edilməsi ciddi ekoloji fəlakətə yol aça bilər. Su anbarı daşarsa, su ətraf ərazilərə yayılır və torpağa, flora və faunaya, həmçinin insanların yaşayışı üçün zəruri olan infrastruktura ciddi ziyan dəyir. Su daşması nəticəsində torpaq eroziyası və landşaftın dəyişməsi baş verir. Güclü su axını torpağın üst qatını yuyub aparır.
Daşqın zamanı su müxtəlif tullantıları və çirkləndirici maddələri özü ilə aparır. Sənaye tullantıları, məişət tullantıları, pestisid və gübrələr çaylara və göllərə qarışaraq suyun keyfiyyətinə təsir edir. İçməli su mənbələri çirklənir. Su basan ərazilərdə bitki örtüyü məhv olur, meşələr, çəmənliklər və kənd təsərrüfatı bitkiləri ciddi şəkildə zərər görür. Uzun müddət su altında qalan bitkilər çürüyür və məhv olur, torpağın bioloji balansı pozulur. Ətraf mühitə dəyən ziyan qalıcı olur və ekosistemin bərpası uzun müddət mümkün olmur. Bu baxımdan müasir silahlarla aparılan bütün dağıdıcı müharibələr nə qədər tez bitsə, bir o qədər yaxşıdır.
Yeri gəlmişkən, İran dövləti də Yaxın Şərqdə bir sıra ekoloji fəlakətlərə yol açan addımlar atıb. Molla rejimi Urmu gölünün qurumasına göz yumur, Güney Azərbaycanın mis mədənlərini vəhşicəsinə istismar edir. Bərbad su idarəetməsi nəticəsində paytaxt Tehran başda olmaqla iri şəhərlərdə içməli su problemi yaranıb”.
Kəmalə Vəliyeva
Paraqraf.com
