Son günlər aparılan sorğular Avropada vətəndaşların İranla bağlı mövqelərinin kifayət qədər aydın olduğunu göstərir. İspaniya, İtaliya, Almaniya və Böyük Britaniya vətəndaşlarının əksəriyyəti ABŞ və İsrailin İrana hərbi müdaxiləsinə qarşı çıxır. Respondentlərin böyük hissəsi öz hökumətlərinin neytral və ya ehtiyatlı mövqe tutmasını dəstəkləyir, münaqişədən çəkinməyi üstün tutur. Bu isə regionda yaranmış gərginliyin Avropada narahatlıq doğurduğunu ortaya qoyur.
Sorğuların nəticələrinə görə, Avropa vətəndaşları hərbi eskalasiyanın yalnız yeni itkilərə və iqtisadi böhrana yol açacağını düşünür. Onların fikrincə, hərbi müdaxilə vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirəcək, beynəlxalq münasibətləri gərginləşdirəcək və insan itkilərini artıracaq. Eyni zamanda, respondentlər diplomatik vasitələrdən istifadə edilməsini və regiondakı qarşıdurmaların siyasi və sülh yolları ilə həllini üstün tuturlar.
Analitiklər bildirirlər ki, Avropa vətəndaşlarının bu mövqeyi həm də uzun illər boyu regiondakı münaqişələrin Avropa ölkələrinə iqtisadi və humanitar təsirləri ilə bağlı əldə edilmiş təcrübə ilə bağlıdır. Məsələn, İranın nüvə proqramı ilə bağlı gərginlik illər ərzində Avropa iqtisadiyyatına və enerji təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərib. Bu səbəbdən vətəndaşlar hərbi variantlardan daha çox diplomatik danışıqlar və beynəlxalq hüquqa əsaslanan həll yollarına üstünlük verirlər.
Bundan əlavə, sorğular göstərir ki, Avropa vətəndaşları hökumətlərin münaqişəyə müdaxilə etmədən əvvəl sülh təşəbbüslərini aktiv dəstəkləməli olduğunu düşünür. Onlar ABŞ və İsrailin hərbi addımlarının bölgədə sabitliyi pozacağına və əlavə risklər yaradacağına inanırlar. Bu baxımdan, Avropa ölkələrinin ehtiyatlı və balanslı siyasət yürütməsi və diplomatik vasitələrdən istifadə etməsi vətəndaşların gözləntiləri ilə tam uyğundur.
Nəticə olaraq, Avropa vətəndaşlarının İrana qarşı hərbi müdaxilə ilə bağlı mövqeyi açıqdır: onlar gərginliyin artmasını istəmir, regionda sabitliyin qorunmasını və dialoq yolu ilə həll olunmasını üstün tutur. Bu vəziyyət Avropa hökumətləri üçün də mühüm siqnaldır, çünki vətəndaşların gözləntiləri regional siyasətin sülh və təhlükəsizlik prinsiplərinə uyğun aparılmasını tələb edir.
İstər siyasi analitiklər, istərsə də diplomatik dairələr bunu vurğulayır: Avropa vətəndaşlarının sülh yönümlü mövqeyi regionda balansın qorunmasında, mümkün eskalasiyanın qarşısının alınmasında və gərginliyin artmasının minimuma endirilməsində mühüm amil kimi qiymətləndirilir.
Həsən Təbriz
Paraqraf.com
