1920-ci il yanvarın 17-də ABŞ-də Volsted Aktı qüvvəyə mindi və spirtli içkilərin istehsalı, satışı və daşınması qadağan edildi. Bu qərar ABŞ Konstitusiyasına edilmiş 18-ci düzəlişin icrasını təmin etdi. Qadağanın əsas məqsədi cəmiyyətdə alkoqol asılılığını azaltmaq, ailə zorakılığının və cinayətkarlığın qarşısını almaq oldu.
Qadağa dövrü ölkədə dərin sosial dəyişikliklər yaratdı. Dövlət orqanları alkoqol istehsal edən zavodları bağladı, bar və meyxanaların fəaliyyəti dayandırıldı. Buna baxmayaraq, əhali arasında alkoqola tələbat azalmadı. Gizli istehsal və qanunsuz satış geniş yayıldı. “Speakeasy” adlanan yeraltı içki məkanları böyük şəhərlərdə sürətlə artdı.
Volsted Aktı mütəşəkkil cinayətkarlığın güclənməsinə də şərait yaratdı. Mafiya qruplaşmaları qaçaqmalçılıq yolu ilə alkoqol ticarətinə nəzarət etdi. Al Kapone kimi cinayətkar fiqurlar bu dövrdə böyük nüfuz qazandı. Hüquq-mühafizə orqanları ilə cinayət şəbəkələri arasında qarşıdurmalar cəmiyyət üçün əlavə təhlükələr yaratdı.
Qadağa iqtisadi sahədə də mənfi təsir göstərdi. Minlərlə insan iş yerini itirdi, dövlət büdcəsi alkoqol satışından əldə olunan vergi gəlirlərindən məhrum qaldı. Cəmiyyətdə Volsted Aktına qarşı narazılıq getdikcə artdı.
1933-cü ildə ABŞ Konstitusiyasına edilmiş 21-ci düzəlişlə alkoqol qadağası ləğv edildi. Volsted Aktı tarixə yaxşı niyyətlə qəbul edilən, lakin gözlənilən nəticəni verməyən qanun nümunəsi kimi düşdü. Bu dövr dövlət müdaxiləsinin sosial vərdişlər üzərində təsiri barədə mühüm dərslər verdi.
Həsən Təbriz
Paraqraf.com
