Alfred Dreyfus işi XIX əsrin sonlarında Fransada baş verən ən böyük siyasi və ictimai qalmaqallardan biri oldu. Hadisə Fransa ordusunda xidmət edən yəhudi əsilli kapitan Alfred Dreyfusun xəyanətdə ittiham olunması ilə başladı. 1894-cü ildə Fransa hərbi kəşfiyyatı Almaniyaya məxfi sənədlərin ötürüldüyünü iddia etdi və şübhələr Dreyfusun üzərinə yönəldi.
1895-ci il yanvarın 5-də Alfred Dreyfus Parisdə hamının gözü qarşısında rütbələrindən məhrum edildi. Onun qılıncı sındırıldı və hərbi nişanları söküldü. Həmin gün Dreyfus ömürlük həbs cəzası aldı və Fransa Qvianasındakı Şeytan adasına sürgün edildi. Məhkəmə prosesi qapalı şəraitdə aparıldı və sübutlar zəif oldu. İttihamların əsas səbəblərindən biri orduda və cəmiyyətdə geniş yayılmış antisemitizm idi.
Bir müddət sonra yeni faktlar üzə çıxdı. Əsl casusun mayor Ferdinand Esterhazi olduğu müəyyən edildi. Buna baxmayaraq, ordu rəhbərliyi səhvini etiraf etmədi və işi ört-basdır etməyə çalışdı. Bu vəziyyət Fransa cəmiyyətində dərin parçalanma yaratdı. Bir tərəf Dreyfusu müdafiə etdi, digər tərəf onu xəyanətkar kimi görməyə davam etdi.
1898-ci ildə yazıçı Emil Zola “Mən ittiham edirəm” adlı açıq məktubla hökuməti və hərbi rəhbərliyi sərt şəkildə tənqid etdi. Məktub böyük rezonans doğurdu və Dreyfus işini beynəlxalq səviyyəyə çıxardı. Mətbuat, ziyalılar və siyasətçilər bu mövzuda açıq mübarizəyə başladı.
Uzun illər davam edən hüquqi proseslərdən sonra Alfred Dreyfus 1906-cı ildə tam bəraət aldı. O, orduya yenidən qəbul edildi və mayor rütbəsi aldı. Dreyfus işi Fransada ədalət, insan haqları və hüququn aliliyi anlayışlarının yenidən müzakirə olunmasına səbəb oldu. Bu hadisə antisemitizmin təhlükəli nəticələrini açıq şəkildə göstərdi və Fransa tarixində dərin iz buraxdı.
Həsən Məmmədov
Paraqraf.com
