1970-ci illərin əvvəlində ABŞ ciddi enerji böhranı ilə üz-üzə qaldı. Neft ixrac edən ölkələrin embarqosu ölkədə benzin qıtlığı yaratdı, yanacaq qiymətləri kəskin artdı, uzun növbələr gündəlik həyata çevrildi. Bu şəraitdə federal hökumət enerji sərfiyyatını azaltmaq üçün müxtəlif tədbirlər gördü. Ən mühüm addımlardan biri avtomobil yollarında sürətə məhdudiyyət tətbiqi oldu.
1974-cü ildə ABŞ Prezidenti Riçard Nikson ölkə üzrə maksimum sürət limitini 55 mil/saat olaraq təsdiq etdi. Qərar Milli Maksimum Sürət Qanunu çərçivəsində qüvvəyə mindi. Federal hökumət bu addımla yanacaq sərfini azaltmağı, neftdən asılılığı zəiflətməyi, iqtisadi sabitliyi qorumağı hədəflədi. Hesablamalara görə aşağı sürət avtomobillərin benzin xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldırdı.
Qanun bütün ştatlara şamil olundu. Ştatlar bu limiti qəbul etmədiyi halda federal avtomobil yolu maliyyəsindən məhrum qalırdı. Bu səbəbdən sürət həddi ölkə üzrə vahid şəkildə tətbiq olundu. Yol nişanları dəyişdirildi, polis nəzarəti gücləndirildi, cərimələr sərtləşdirildi. Sürücülər gündəlik vərdişlərini dəyişmək məcburiyyətində qaldı.
Qərarın təhlükəsizlik baxımından da təsiri nəzərə çarpdı. Yol-nəqliyyat qəzalarının sayı azaldı, ölüm halları aşağı düşdü. Bu fakt sürət məhdudiyyətinin yalnız enerji deyil, ictimai təhlükəsizlik baxımından da əhəmiyyətini göstərdi. Buna baxmayaraq, bir çox sürücü uzun məsafələrdə vaxt itkisi yaşadığını bildirdi, qərar geniş ictimai müzakirələrə səbəb oldu.
Enerji böhranının zəifləməsi ilə sürət limiti məsələsi yenidən gündəmə gəldi. 1980-ci illərin sonlarında qayda yumşaldıldı, sonradan isə ştatlara sürət həddini özləri müəyyən etmək hüququ verildi. Bir çox ştat daha yüksək limitlər tətbiq etdi.
1974-cü il qərarı ABŞ tarixində dövlətin gündəlik həyata birbaşa təsir göstərən mühüm addımlarından biri kimi qiymətləndirilir. Bu hadisə enerji siyasəti, nəqliyyat təhlükəsizliyi, federal hakimiyyətin rolu mövzularında uzunmüddətli müzakirələrə yol açdı.
Həsən Məmmədov
Paraqraf.com
