Müasir dünyada dövlətlərin idarəetmə formaları əsasən iki qütbdə cəmlənir: demokratiya və avtoritarizm. Hər iki modelin məqsədi eyni görünür – sabitlik, inkişaf və ictimai nizamı qorumaq. Amma bu məqsədə çatmaq yolları kökündən fərqlidir.
Demokratiya xalqın səsinin dövlətin əsas dayağı olduğu sistemdir. Burada qərarlar azad seçkilər, qanunların üstünlüyü və vətəndaş hüquqlarının qorunması üzərində qurulur. İnsan fikir bildirə bilir, etiraz edə bilir, seçə və seçilə bilir. Qısacası, dövlət xalq üçün var, xalq isə idarəetmənin canlı iştirakçısına çevrilir.
Digər tərəfdə isə avtoritarizm dayanır — burada hakimiyyət bir şəxsin və ya dar çevrənin əlində cəmlənir. Azad fikir məhdudlaşdırılır, mətbuat nəzarət altına alınır, siyasi rəqabət zəiflədilir. Bu sistem qısa müddətdə nizam və sabitlik gətirsə də, uzunmüddətli dövrdə ictimai durğunluq, qorxu və passivlik yaradır.
Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində hər iki modelin müxtəlif formaları mövcuddur. Bəzi ölkələr “demokratik” adlansa da, əslində avtoritar meyllər daşıyır; bəziləri isə sabitlik naminə azadlıqları qurban verir. Amma tarix göstərir ki, azadlıq olmadan davamlı inkişaf mümkün deyil.
İdeal sistem bəlkə də yoxdur, amma ədalətli və şəffaf idarəetmə hər bir dövlətin möhkəmliyinin əsas şərtidir. Demokratiyanın dəyəri ondan ibarətdir ki, o, səhv etməyə də, düzəltməyə də imkan verir. Avtoritarizmdə isə səhvlər tək bir mərkəzdə toplanır və cəmiyyət susmağa məcbur qalır.
Demokratiya xalqın səsi, avtoritarizm isə onun sükutudur. Və tarix həmişə sükutun deyil, səsin qalib gəldiyini sübut edib.
M. Mehdiyeva
Paraqraf.com
