Bu gün Azərbaycanda 14–30 yaş arası gənclərin böyük əksəriyyəti günə sosial şəbəkələrdə başlayır, elə orada da günü başa vurur. Sosial platformalar artıq təkcə əyləncə vasitəsi deyil – onlar gənclər üçün sanki paralel bir həyat, alternativ bir dünya yaradıb. Amma sual budur: nə baş verir? Niyə gənclər real həyatdan çox virtual aləmdə yaşayırlar?
Bu gün sosial şəbəkə gənc üçün sadəcə “vaxt öldürmək” yeri deyil. O, orada diqqət görür, dəyər hiss edir, dinlənildiyini, qəbul edildiyini düşünür. Çünki real həyatda çox vaxt gəncin səsi ya eşidilmir, ya da “böyüklər daha yaxşı bilər” yanaşması ilə susdurulur. Nəticədə, virtual dünya – azadlıq, real dünya – basqı kimi qəbul olunur. Gənc də təbii olaraq azadlığı seçir.
Gənc fikrini demək, özünü ifadə etmək istəyir. Amma nə müzakirə mühiti var, nə də qərarların qəbulunda iştirak imkanı. Sözünün təsiri zəif, təsir dairəsi məhduddur. Belə bir mühitdə gənc öz yerini sosial şəbəkədə axtarır – və çox vaxt da tapır.
Əslində, bu bağlılığın kökündə sadəcə texnologiyaya maraq yox, real alternativlərin çatışmazlığı dayanır: az sayda ictimai-sosial məkan, əlçatan və maraqlı hobbilərin olmaması, bahalı istirahət imkanları, yaradıcılıq üçün fiziki platformaların qıtlığı gəncləri ekrana “məcbur” edir. Əgər şəhərdə heç nə cəlb etmirsə, əlbəttə, gənc TikTok-un sonsuz sürüşən ekranına sığınacaq.
Digər tərəfdən, sosial şəbəkədə hər kəs xoşbəxt görünür. Bu isə gənclərdə belə bir təsəvvür yaradır: “Hamı nəsə əldə edir, bir mən geridə qalmışam.” Belə düşüncə tərzi özünəqapanma, inamsızlıq və psixoloji gərginlik yaradır. Nəticədə, gənc sosial şəbəkəyə daha çox bağlanır. Çünki orada “rol oynamaq” – yəni istədiyi kimi görünmək – real həyatda “olmaq”dan daha asandır.
Sosial şəbəkələr gəncə: sürətli diqqət, sürətli təsdiq və sürətli həyəcan verir. Beyin bu “tez-tez mükafat” mexanizmini sevir və nəticədə gənc platformanı deyil, platforma gənci idarə etməyə başlayır.
Unutmayaq ki, Azərbaycan gəncləri sosial şəbəkəyə tənbəllikdən yox, alternativlərin azlığından bağlanıblar. Onlar eşidilmək, dəyər görmək, özünü ifadə etmək və azad olmaq istəyirlər.
Əsl həll isə sadədir:
– Gəncləri dinləmək,
– Onlar üçün alternativ sosial mühitlər yaratmaq,
– Hobbiləri əlçatan etmək,
– Real həyatı cəlbedici və mənalı formaya salmaq.
O zaman sosial şəbəkə bir asılılıq yox, yalnızca bir alət rolunu oynayacaq.
M.Mehdiyeva
Paraqraf.com
