Bu gün Nyu-Yorkda yerləşən BMT-nin mənzil qərargahında Baş Assambleyanın 80-ci sessiyası çərçivəsində yüksək səviyyəli ümumi debatlara start verilir. Adətən belə debatlarda dövlət başçıları və hökumət nümayəndələri beynəlxalq gündəmdəki əsas çağırışlara münasibət bildirirlər. Dünyanın hazırkı vəziyyəti isə heç də sabitlikdən xəbər vermir:
— Rusiya-Ukrayna müharibəsi davam edir;
— Qəzzada qanlı qırğınlar hələ də səngimir;
— Çinlə Tayvan arasında hərbi-siyasi gərginlik artır;
— beynəlxalq münasibətlərdə yeni güc mərkəzlərinin toqquşması müşahidə olunur.
Amma bütün bu fonun içində Azərbaycanın qazandığı tarixi qələbə və bölgədə yaratdığı yeni reallıq diqqət mərkəzindədir.
Əliyevin qələbə diplomatiyası
Prezident İlham Əliyev son illərin əsas siyasi fiquruna çevrilib. 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsində əldə olunan zəfərdən sonra 2023-cü ilin 20 sentyabrında keçirilən lokal antiterror tədbirləri Qarabağ separatizminə birdəfəlik son qoydu. Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü tam bərpa olundu.
Bu, təkcə hərbi-siyasi uğur deyil, həm də diplomatik qələbədir. Çünki dünya liderləri indi Əliyevin qarşısında qalib lideri görürlər. O, Nyu-Yorkda keçirilən Baş Assambleya çərçivəsində bütün dövlət başçılarının yanında başını dik gəzəcək, sözünü deyəcək.
Məğlubiyyətin siması – Paşinyan
Əks tərəfdə isə məğlubiyyətin simvoluna çevrilən Nikol Paşinyan dayanır. Onun 2019-cu ildə söylədiyi məşhur “Qarabağ Ermənistandır, nöqtə” ifadəsi əslində özünə qazdığı qəbir oldu. O qəbirin tabutuna son mismar isə 2023-cü ilin 20 sentyabrında vuruldu.
Bu gün Ermənistan lideri daxildə ciddi təzyiq altındadır. İqtisadi iflas, siyasi parçalanma, sosial narazılıqlar və müharibədə məğlubiyyət onu 2026-cı il seçkilərində şanssız edir. Hətta Qərbin dəstəyi ilə belə, Paşinyanın gələcək siyasi taleyi sual altındadır.
Azərbaycanın humanist mövqeyi
Əliyevin qələbəsi yalnız hərbi gücün nəticəsi deyil. O, həm də humanistlik nümayiş etdirdi – revanşistlərin və qaniçənlərin – Köçəryan, Sarkisyan kimi siyasətçilərin əlində olan “erməni xalqını qurban vermək planlarını” dağıtdı. Əliyev Ermənistan cəmiyyətinə reallığı qəbul etdirdi: bu bölgədə Azərbaycan diktə edir, Ermənistan isə onun şərtləri ilə yaşamağa məcburdur.
Böyük siyasətdə reallıq
İlham Əliyevin yaratdığı reallığı təkcə Paşinyan yox, hətta Donald Tramp belə vaxtilə Ağ Evdə Paşinyana başa salmışdı. İndi isə həmin həqiqəti bütün dünya qəbul edib:
Ermənistan bölgədə diktəçi tərəf ola bilməz;
Qarabağ məsələsi qapanıb;
Cənubi Qafqazda yeni düzən Azərbaycan və Türkiyənin maraqları əsasında formalaşır.
Azərbaycanın strateji üstünlüyü
Azərbaycan üçün Ermənistan rəhbərinin kim olması artıq fərq etmir. İstər Paşinyan, istər Köçəryan, istərsə də Çarukyan – heç birinin Bakının yaratdığı reallığı dəyişmək gücü yoxdur. Əsas məsələ budur ki, Azərbaycan istədiyini aldı: ərazi bütövlüyü bərpa olundu, suverenlik təmin edildi.
Amma bununla iş bitmir. Azərbaycanın hələ geri qaytaracağı tarixi torpaqları var. Bakı uzunmüddətli strateji planla hərəkət edir və bu planın növbəti mərhələləri hələ qarşıdadır.
BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyası bütün dünya üçün yeni çağırışların müzakirə olunduğu platformadır. Ancaq Azərbaycan üçün bu sessiya qələbə diplomatiyasının nümayişi olacaq. İlham Əliyev orada qalib, güclü və uca başlı lider kimi çıxış edəcək. Ermənistanın isə artıq regiondakı gələcəyini müəyyənləşdirmək imkanı yoxdur.
Azərbaycan yeni mərhələyə qədəm qoyub – qalib dövlət mərhələsinə.
Türkanə Səfərova, Paraqraf.com
