İran-ABŞ-İsrail müharibəsinin 12-ci günüdür. Son məlumatlara görə, İranın yeni Ali Rəhbəri Müctəba Xameneyi də hücum hədəflərindən biri olub.
Siyasi şərhçi Elmir Səftərov “Paraqraf.com”a bildirib ki, davam edən İran və ABŞ-İsrail müharibəsinin nə vaxt bitəcəyi hazırda böyük qeyri-müəyyənlik içərisindədir:
“Bu müharibənin mümkün gedişini bir neçə istiqamət üzrə xarakterizə etmək olar.
Əvvəla, müharibənin daha qısa müddətdə – yaxın həftələrdə və ya təxminən bir ay ərzində başa çatması ehtimalı mövcuddur. Bu ssenari o halda mümkün ola bilər ki, İranın hərbi infrastrukturu ciddi şəkildə sıradan çıxarılsın. Belə bir vəziyyətdə Tehran danışıqlara məcbur qala bilər və bu da müharibənin daha tez bitməsinə gətirib çıxara bilər. Lakin hazırda bu ehtimal zəif görünür, çünki tərəflərdən heç biri geri çəkilmək niyyətində deyil.
İkinci versiyaya görə, müharibə orta müddətdə – təxminən 3–6 ay davam edə bilər. Bu müddət ərzində tərəflər qarşılıqlı şəkildə hava zərbələri və raket hücumları həyata keçirə bilərlər.
Üçüncü və ən təhlükəli ssenari isə müharibənin daha uzun müddət – bir il və ya daha artıq davam etməsidir. Bu halda münaqişə daha geniş regional qarşıdurmaya çevrilə bilər. Belə bir inkişaf dünya enerji bazarına ciddi təsir göstərə, neft və qaz qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Bu ssenari o halda mümkün ola bilər ki, tərəflərdən heç biri hərbi üstünlük əldə etməsin və İranın mövcud siyasətində ciddi dəyişikliklər baş verməsin.
Bundan əlavə, İranın regiondakı proksi qüvvələrinin müharibəyə daha aktiv şəkildə qoşulması münaqişənin miqyasını genişləndirə bilər. ABŞ-nin quru qoşunlarının müharibəyə cəlb olunması ehtimalı da qarşıdurmanın uzanmasına səbəb ola bilər. Ümumilikdə isə müharibənin nə vaxt bitəcəyini dəqiq demək çox çətindir. Çünki müharibənin taleyini müəyyən edən bir neçə əsas amil var. Bunlara İran rəhbərliyinin qəbul etdiyi qərarlar, ABŞ-nin regiona quru qoşunları göndərib-göndərməməsi, Hizbullah və digər proksi qüvvələrin müharibəyə qoşulması, eləcə də Hörmüz boğazının tamamilə bağlanması kimi faktorlar daxildir.
Digər ehtimallardan biri də İran daxilində siyasi vəziyyətin dəyişməsi və əhalinin hakimiyyətə qarşı kütləvi etirazlarının başlanmasıdır. Bu cür daxili proseslər də müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərə bilər”.
O qeyd edib ki, müharibənin qısa müddətdə bitməsi hələ real görünmür:
“Məsələn, neft qiymətlərinin artması fonunda ABŞ-nin strateji ehtiyatlardan milyonlarla barrel nefti bazara çıxarmaq planları müzakirə olunur. Bundan əlavə, ABŞ-nin Cənubi Koreyadakı bazalarından Patriot zenit-raket komplekslərini Yaxın Şərqə köçürmək niyyəti də regionda hərbi mövcudluğun artırılmasına işarə edir.
Bütün bunlar göstərir ki, hazırkı mərhələdə müharibənin yaxın zamanda başa çatacağını demək çətindir və qarşıdurmanın bir müddət daha davam etməsi ehtimalı yüksək olaraq qalır”.
Kəmalə Vəliyeva
Paraqraf.com
