Tarixin müxtəlif dövrlərində 17 yanvar günü dünya üçün əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb. Hərbi əməliyyatlardan tutmuş siyasi qərarlara, təbii fəlakətlərdən mədəniyyət tarixində mühüm dönüş nöqtələrinə qədər bu tarix bir çox önəmli hadisəni özündə birləşdirir.
1991-ci ilin məhz bu günündə Körfəz müharibəsi çərçivəsində “Çöl Fırtınası” əməliyyatı başladı. ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiya İraqın Kuveyti işğalına cavab olaraq hərbi hücuma keçdi. Əməliyyat Yaxın Şərqdə siyasi və hərbi balansı dəyişən əsas hadisələrdən biri oldu.
1946-cı il yanvarın 17-də isə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası ilk iclasını keçirdi. Bu hadisə müasir beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin formalaşmasında mühüm mərhələ hesab olunur.
Təbiət hadisələri də bu tarixdə dərin iz qoyub. 1994-cü ildə ABŞ-nin Los-Anceles bölgəsində güclü Northridge zəlzələsi baş verdi və ciddi dağıntılara səbəb oldu. Bir il sonra, 1995-ci ilin 17 yanvarında Yaponiyanın Kobe şəhərində baş verən Hanshin zəlzələsi yüzlərlə insanın həyatına son qoydu və ölkə üçün böyük fəlakət kimi tarixə düşdü.
1920-ci ildə ABŞ-də Volsted Aktı qüvvəyə mindi və spirtli içkilərin istehsalı, satışı və daşınması qadağan olundu. Bu qərar ölkədə “qadağa dövrü”nün başlanğıcı kimi tanındı və sonrakı illərdə ciddi sosial və iqtisadi nəticələrə səbəb oldu.
Daha qədim tarixə nəzər salsaq, 1773-cü ildə ingilis dənizçisi Ceyms Kuk Antarktik dairəsini keçən ilk kaşif kimi tarixə düşdü. Onun səyahətləri coğrafi kəşflər dövründə mühüm rol oynadı.
Mədəniyyət tarixində də 17 yanvar öz izini qoyub. 1605-ci ildə dünya ədəbiyyatının şah əsərlərindən sayılan Migel de Servantesin “Don Kixot” romanının birinci hissəsi İspaniyada çapdan çıxdı və sonradan dünya ədəbiyyatına böyük təsir göstərdi.
Bu gün həm də tanınmış şəxsiyyətlərin doğum günüdür. 1706-cı ilin 17 yanvarında ABŞ-ın qurucularından biri, görkəmli ixtiraçı və dövlət xadimi Benjamin Franklin dünyaya gəldi. Onun fəaliyyəti elm, siyasət və diplomatiya sahələrində mühüm iz buraxdı.
Beləliklə, 17 yanvar dünya tarixində müharibə, sülh, fəlakət, kəşf və mədəniyyət hadisələri ilə yadda qalan əlamətdar günlərdən biridir.
Həsən Təbriz
Paraqraf.com
