Müasir iqtisadiyyatın çağırışları və dayanıqlı inkişafın şərtləri
Müasir dövrdə iqtisadi proseslər əvvəlki illərlə müqayisədə daha mürəkkəb və çoxşaxəli xarakter daşıyır. Qloballaşma, texnoloji transformasiya və geosiyasi dəyişikliklər iqtisadi qərarların qəbulunda yeni yanaşmalar tələb edir. Artıq yalnız qısamüddətli iqtisadi göstəricilərə əsaslanan siyasət dayanıqlı inkişaf üçün kifayət etmir.
İqtisadi inkişafın əsas şərtlərindən biri güclü institusional mühitin formalaşdırılmasıdır. Şəffaf idarəetmə, hüquqi sabitlik, rəqabətli bazar mexanizmləri və effektiv dövlət nəzarəti olmadan iqtisadi artım uzunömürlü ola bilməz. İstənilən iqtisadi model insan kapitalına, elmə və innovasiyaya söykənmədikcə real nəticə vermir.
İnkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üçün əsas vəzifə xammal asılılığından mərhələli şəkildə uzaqlaşmaqdır. İstehsalın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsi və ixrac yönümlü siyasət iqtisadi təhlükəsizliyin əsas dayaqlarını təşkil edir. Bu prosesdə dövlət stimullaşdırıcı rol oynamalı, lakin bazar mexanizmlərinə müdaxiləni minimum səviyyədə saxlamalıdır.
İnflyasiya, gəlir bərabərsizliyi və sosial rifah məsələləri iqtisadi siyasətin mərkəzində dayanmalıdır. Qiymət artımlarına qarşı mübarizə yalnız inzibati üsullarla deyil, istehsalın artırılması, logistikanın təkmilləşdirilməsi və rəqabətin genişləndirilməsi yolu ilə aparılmalıdır. Sosial yönümlü iqtisadiyyat anlayışı yalnız subsidiya ilə yox, məşğulluq və məhsuldar əmək imkanlarının yaradılması ilə reallaşır.
Gənclərin iqtisadi proseslərə cəlb olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təhsil sistemi əmək bazarının real tələblərinə uyğunlaşdırılmalı, analitik düşüncə, rəqəmsal bacarıqlar və innovativ yanaşma prioritet istiqamətlərə çevrilməlidir. Uzunmüddətli iqtisadi uğur bilik iqtisadiyyatının formalaşmasından keçir.
Nəticə etibarilə, dayanıqlı iqtisadi inkişaf təsadüfi qərarların yox, sistemli yanaşmanın məhsuludur. İqtisadi siyasət elmi əsaslara söykənməli, ictimai maraqlar və gələcək nəsillərin ehtiyacları nəzərə alınmalıdır. Yalnız bu halda iqtisadi artım real rifaha və sosial sabitliyə çevrilə bilər.
Vüqar Qocayev
İqtisadçı-alim
