Bəzən insanlar özlərini başqasının gözündə daha yüksək göstərmək üçün yalan danışırlar. Həqiqəti deməyi sevdiyini söyləsə də, sanki insan onu eşitməkdən qorxur. İnsan bir dəfə yalan danışırsa, deməli, əvvəl də danışıb, sonra da danışacaq. Bəziləri düşünür ki, yalan danışmaqla özlərini müdafiə edirlər. Halbuki, yalan danışmaq oğurluq kimidir – birinin həqiqəti bilmə şansını oğurlamaqdır.
Mövzu ilə bağlı klinik psixoloq Şəbnəm Hüseynova “Paraqraf.com”a bildirib ki, insanların yalan danışmasının bir çox səbəbləri var:
“Cəza və ya rədd edilmə qorxusu – insanlar çox vaxt doğrunu desələr, qarşı tərəfin onlardan uzaqlaşacağını, qəzəblənəcəyini və ya onları cəzalandıracağını düşünürlər. Bu qorxu uşaq yaşlarından formalaşır.
Özünümüdafiə mexanizmi – yalan danışmaq bəzən insanın eqosunu qorumaq, öz dəyərini itirməmək cəhdidir. “Mən yaxşıyam”, “mən günahsızam” kimi illüziyaları qorumaq istəyirlər.
Sosial qəbul ehtiyacı – insan bəzən daha cazibədar, uğurlu və ya ağıllı görünmək üçün yalan danışır, yəni sosial imicini qorumağa çalışır.
Vərdiş halına gəlməsi – dəfələrlə yalan danışan beyin bir növ “təhlükəsizlik mexanizmi” kimi bunu normallaşdırır və artıq yalanı təhlükəsizlik strategiyası kimi qəbul edir.
Empati çatışmazlığı – bəziləri başqasının duyğularını dərk etmədiyi üçün yalanın qarşı tərəfə necə təsir edəcəyini düşünmür. Bu, daha çox narsisistik və manipulyativ xüsusiyyətlərdə görünür”.
Şəbnəm Hüseynova yalan danışmaqdan yayınmaq üçün bir neçə tövsiyə də verib:
“İlk növbədə özünü tanı – yalanın arxasında duran duyğunu tap: qorxursanmı, qəbul olunmaq istəyirsənmi, utanırsanmı? Yalanın kökü çox vaxt bir emosional ehtiyacdır.
Kiçik doğrulardan başla – özünlə və başqaları ilə kiçik mövzularda dürüst olmağı öyrən. Beyin zamanla “doğruluğu təhlükə deyil” kimi qəbul etməyə başlayacaq.
Müdafiə yox, məsuliyyət hissi – həqiqəti demək bəzən çətindir, amma insan “müdafiə olunmaq” yox, “məsuliyyət daşımaq” düşüncəsinə keçdikcə yalan azalır.
Etibarın dəyərini anla – yalanın ən böyük itkisi etimaddır. Etibar bir dəfə itəndə, onu bərpa etmək çox çətindir. Dürüstlük hər zaman daha uzunömürlü bir “kapital”dır.
Daxili sülhü yarat – dürüst insan olmaq üçün insanın daxilində ziddiyyət olmamalıdır. Öz dəyərləri ilə davranışları üst-üstə düşdükcə, yalanın ehtiyacı azalır”.
Kəmalə Vəliyeva
Paraqraf.com
