Folklorun müasir ədəbiyyata təsiri”
Folklor — xalqın yaddaşı, ruhu və min illik təcrübəsinin sözə çevrilmiş formasıdır. O, nağıllarda, dastanlarda, atalar sözlərində, bayatılarda, mərasimlərdə yaşayır və hər nəsilə öz mədəni kodunu ötürür. Müasir ədəbiyyat isə yalnız bu kodu miras almır, həm də onu yenidən işləyərək yeni bədii dünya yaradır.
Folklor həm süjet, həm obrazlar, həm də dəyərlər baxımından müasir ədəbiyyat üçün zəngin mənbədir. Xalqın ideal qəhrəman tipi, mənəvi bütövlüyü, mübarizə motivləri, sevgi, səmimiyyət, mərdlik kimi dəyərlər
folklor vasitəsilə ədəbiyyatda daşınır.
Azərbaycan ədəbiyyatının ən güclü nəfəsi olan “Koroğlu”, “Kitabi-Dədə Qorqud”, “Aşıq Qərib” kimi dastanlar yazıçılar üçün bitməz xəzinədir.
Müasir yazıçılar folklor süjetlərini olduğu kimi təkrarlamır. Onlar bu materialı aktual problemlərlə birləşdirərək yeni bədii məzmun yaradırlar. Məsələn: Koroğlunun ədalət uğrunda mübarizəsi bu gün sosial ədalət mövzularına tətbiq edilir, Dədə Qorqudun mədəniyyət kodları ailə, şəxsiyyət və kimlik axtarışı kimi mövzularla birləşir, Xalq nağıllarındakı “yaxşı-pis” qarşıdurması müasir psixoloji konfliktlərlə zənginləşdirilir.
Folklorun poetik dili – bayatıların sadəliyi, nağılların ritmik quruluşu, dastanların qəhrəmanlıq tonu — müasir ədəbiyyatda da öz izini qoyur. Metaforaların xalq ruhundan doğması, dialoqların şifahi nitqə yaxınlığı, təbiət təsvirlərində milli duyum ədəbiyyatı daha canlı və milli edir.
Folklor təkcə milli deyil, həm də bəşəri dəyərlər daşıyır: sevgi, mərdlik, düzgünlük, ailə bağları, yaxşılıq–pislik mübarizəsi.
Müasir yazıçılar bu dəyərləri öz əsərlərində qoruyaraq oxucu ilə mənəvi bağ yaradırlar.
Folklor müasir ədəbiyyata yalnız keçmişdən miras kimi təsir etmir. O, yaşayan bir mənbədir – yazıçıların düşüncəsinə, dəyərlərinə, yaradıcılığına nəfəs verir.
Bu təsir sayəsində müasir ədəbiyyat həm yenilənir, həm də milli ruhunu itirmir. Folklor ədəbiyyatın kökü, müasir ədəbiyyat isə həmin kökdən boy atan yeni budaqdır.
M. Mehdiyeva
