Azərbaycan ədəbiyyatında qadın yazıçıların rolu çox zaman gözə görünməsə də, onların yaratdığı əsərlər milli düşüncənin formalaşmasına, mədəniyyətin zənginləşməsinə və cəmiyyətin yenilənməsinə böyük təsir göstərib. Qadın qələmi — həm zərif, həm güclü, həm də içdən gələn bir səsdir. Bu səs bəzən sevgi, bəzən iztirab, bəzən də mübarizə ilə gəlir.
Azərbaycan ədəbiyyatında qadın qələminin parlayan ilk simalarından biri Xurşidbanu Natəvan idi. Onun lirikasında insanın daxili aləmi, sevgi və kədər incə poetik boyalarla verilir. O, həm şair, həm də maarifpərvər bir qadın kimi ədəbiyyatın və mədəniyyətin inkişafında iz qoydu.
Sovet dövründə qadınların ədəbiyyata gəlişi daha geniş vüsət aldı. Bu illərdə Azərbaycan ədəbiyyatında qadın qələmi sosial mövzulara, qadın taleyinə, ailə, cəmiyyət və mənəviyyat məsələlərinə toxundu.
Bu dövrdə: Mirvarid Dilbazi – poeziyasında azadlıq, sevgi və qadının mənəvi dünyasını ön plana çəkmişdi. Nigar Rəfibəyli – lirikanın zərif simalarından idi.
XX əsrin sonu və XXI əsrdə qadın yazıçılar daha sərbəst, açıq və cəsarətli mövzulara üz tutdular: qadın hüquqları, psixoloji gərginlik, modern ailə, müharibə və məcburi köçkünlük, cəmiyyətin sosial problemləri və digər.
Bu dövrün tanınmış qadın yazarları: Afaq Məsud, Günel Mövlud, Sevinc Elsevər, Lalə Şükür, Şərif Ağayar qadın mövzularını uğurla işləyən yazarlar arasında göstərilir.
Bu ədəbiyyatda qadın artıq passiv qəhrəman deyil – öz həyatının müəllifi, soruşan, sorğulayan və dəyişdirən şəxsdir. Qadın yazıçıların əsas töhfələri: qadın dünyasının ədəbiyyata gətirilməsi: duyğular, incəliklər, gizli ağrılar. Cəmiyyətin problemlərinə fərqli baxış: ailə zorakılığı, gender bərabərsizliyi, sosial təzyiq. Modern üslubun inkişafı: psixologizm, qadınların təhsili, azadlığı və ictimai mövqeyi haqqında yazılara gətirib çıxardı.
Azərbaycan qadın yazıçıları təkcə ədəbiyyat yaratmayıblar — cəmiyyətə güzgü tutub, milli düşüncəni zənginləşdiriblər.
Onlar göstəriblər ki, ədəbiyyatın gücü cinsdə deyil, qəlbin səmimiyyəti və sözün dürüstlüyündədir. Qadın qələmi — ədəbiyyatın ruhuna işıq salan ən saf və ən incə səsdir.
M. Mehdiyeva
