Süni intellekt gələcəyimizi necə dəyişəcək?
Texnologiya bu gün həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Əgər bir vaxtlar kompüterlər lüks hesab olunurdusa, indi süni intellekt – yəni insan zəkasını təqlid edən sistemlər – artıq gündəlik həyatımızın içindədir. Bəzən fərqinə varmadan onunla “birgə yaşayırıq”: telefondakı səsli köməkçi, sosial şəbəkədə bizə uyğun paylaşım seçən alqoritm– hamısı süni intellektin məhsuludur.
Süni intellekt yalnız texnologiyanı deyil, əmək bazarını da dəyişdirir. Artıq bir çox sahədə insan əməyini maşınlar əvəz edir. Lakin bu, işsizliyin deyil, yeni peşələrin yaranmasının başlanğıcıdır. Məsələn, gələcəyin mühəndisləri təkcə mexanika deyil, həm də proqramlaşdırma və etik düşüncə biliklərinə sahib olmalıdırlar.
Hər texnoloji inqilab kimi, bu da insanı qorxudur. Amma tarix göstərir ki, texnologiya insanı yox, insan texnologiyanı idarə etdikcə tərəqqi qaçılmaz olur.
Gələcəyin məktəblərində dərslər hər kəs üçün eyni tempdə getməyəcək. Süni intellekt hər şagirdin öyrənmə sürətinə və maraq dairəsinə uyğun proqram hazırlayacaq. Müəllim isə sadəcə məlumat ötürən yox, bələdçi və ilhamverici olacaq. Bu, təhsildə keyfiyyətin yüksəlməsi üçün inqilabi addımdır.
Artıq bir çox xəstəliklər süni intellektin dəstəyi ilə erkən mərhələdə aşkarlanır. Bu sistemlər həkimdən daha çox məlumatı qısa zamanda təhlil edə bilir. Lakin insanın mərhəməti və qərarvermə instinkti hələ də əvəzolunmazdır. Deməli, süni intellekt həkimi əvəz etmir – ona güc verir.
Süni intellekt inkişaf etdikcə, etik dəyərlər daha da ön plana çıxacaq. Çünki texnologiya çox şey bacara bilər, amma vicdanı yoxdur. Ona görə də bu gücü yönləndirən insanın düşüncəsi, niyyəti və məsuliyyəti həlledici olacaq.
Gələcəyin ən böyük sualı budur: “Biz texnologiyanı idarə edəcəyik, yoxsa o bizi?”
Süni intellekt dünyanı dəyişəcək – bu artıq faktdır. Amma bu dəyişimin insanlığa xidmət edib-etməməsi bizim əlimizdədir.
Əgər biz texnologiyanı ağılla, məsuliyyətlə və etik düşüncə ilə idarə etsək, süni intellekt daha ədalətli, təhlükəsiz və rahat bir gələcəyin açarı ola bilər.
Çünki süni intellekt ağıllıdır, amma insan duyğusunu yalnız insan daşıyır.
M.Mehdiyeva
