XXI əsr – texnologiyanın əsridir. Bu gün artıq insan əməyinin yerini getdikcə “ağıllı sistemlər” tutur. Söhbət bir zamanlar yalnız filmlərdə gördüyümüz, lakin indi real həyatımızın bir hissəsinə çevrilmiş süni intellektdən gedir.
Süni intellekt – yəni insan düşüncəsini, qərarvermə qabiliyyətini və öyrənmə prosesini təqlid edən texnologiya – artıq həyatımızın demək olar ki, hər sahəsindədir: telefonlarımızda, avtomobillərimizdə, sosial şəbəkələrdə, hətta evlərimizdə.
Lakin bu inkişaf bizə həm rahatlıq gətirir, həm də bir sıra suallar doğurur.
Süni intellektin faydaları
Əvvəlcə qeyd etmək lazımdır ki, bu texnologiya insan həyatını misilsiz dərəcədə asanlaşdırıb.
Artıq bir kliklə böyük məlumat bazalarını analiz etmək, xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkar etmək, istehsal proseslərini avtomatlaşdırmaq mümkündür.
Süni intellekt tibbdən təhsilə, sənayedən xidmət sahələrinə qədər geniş istiqamətlərdə insana yardım edir.
Bir vaxtlar saatlarla vaxt aparan işlər indi cəmi bir neçə saniyəyə başa gəlir.
Deməli, süni intellekt düzgün və məqsədyönlü istifadə olunduqda, insan zəkasının rəqəmsal tamamlayıcısına çevrilə bilər.
Süni intellektin zərərləri
Texnologiya inkişaf etdikcə, insan qarşısında mühüm bir sual yaranır:
“Əgər maşın düşünürsə, insan nəyə görə məsuliyyət daşıyır?”
Süni intellektin əsas təhlükələrindən biri insan faktorunun azalmasıdır.
Robotlar və proqramlar artıq bir çox peşələri əvəz edir. Bu isə işsizlik, sosial bərabərsizlik və insanlar arasında emosional uzaqlaşma kimi problemlərə gətirib çıxara bilər.
Digər tərəfdən, süni intellektin etik sərhədləri hələ də tam müəyyən edilməyib.
Əgər bir gün bu texnologiya insan duyğularını tam təqlid edə bilsə, o zaman insanla texnologiya arasındakı fərq necə müəyyən ediləcək?
Bundan başqa, şəxsi məlumatların qorunması məsələsi də ciddi narahatlıq doğurur.
Çünki süni intellekt sistemləri bizim hər hərəkətimizi izləyir, öyrənir və təhlil edir.
Bir növ, “görünməz müşahidəçi” artıq hər yerdədir.
Süni intellekt nə tam xeyirdir, nə də tam zərər. O, insanın ondan necə istifadə etməsindən asılıdır.
Əgər bu texnologiyanı etik, ağıllı və məsuliyyətli şəkildə yönləndirsək, süni intellekt bizə yeni imkanlar açacaq.
Lakin nəzarəti itirsək, öz yaratdığımız sistem bir gün bizə qarşı çevrilə bilər.
Bu gün biz yeni bir dövrün başlanğıcındayıq insan zəkası ilə süni zəkanın birgə gələcəyi dövrün.
Və bu gələcəyin istiqamətini proqramlar deyil, insanların özləri müəyyən edəcək.
M. Mehdiyeva
